Knyszyn przed II wojną światową. fot. z arch. Cecylii Piaseckiej.

Kiedy miałem może 4 lata, moja mama, Helena z Wiszowatych Wandali, zabrała mnie na zakupy do piekarni Efroima Zapasnera mieszczącej się przy ulicy Białostockiej.
Pamiętam, w drzwiach do piekarni był taki wysoki próg, że ledwie przez niego przeszedłem. Gdy znalazłem się wewnątrz, zza lady wyszedł piekarz w charakterystycznym atłasowym ubraniu i jarmułce na głowie, podszedł do mnie z dużym pachnącym rogalem. Powiedział - Ten rogal jest dla ciebie chłopcze. Ponieważ nie brałem niczego od nieznajomych, spojrzałem pytającym wzrokiem na mamę. Mama wyraziła zgodę, a ja zadowolony wziąłem rogala.
Mama wybrała chleb. Gdy przyszło do zapłaty, piekarz podał cenę. Na co mama stwierdziła, że chyba się pomylił, bo cena była niższa niż zwykle. Na co on odpowiedział: - Jestem starym Żydem i na pewno nie mylę się w takich sprawach. Moja mama zapytała - A zapłata za rogala? Na co piekarz - To jest prezent dla mojego przyszłego klienta, on kiedyś będzie kupował u mnie chleb.
Ponieważ dostałem od niego rogala, jestem mu winien jeszcze jedno wspomnienie, które znam z opowieści mieszkańców Knyszyna.
Efroim Zapasner mieszkał przy ulicy Białostockiej, po prawej stronie idąc od Rynku.
Zginął 2 listopada 1942 roku przed swoim domem, w którym mieściła się piekarnia. W dniu zagłady knyszyńskich Żydów nie zastosował się do zarządzenia Niemców, które nakazywało wszystkim osobom jego narodowości stawić się w wyznaczonym miejscu. Wszyscy mieli być wywiezieni z Knyszyna. Niemcom, którzy po niego przyszli, powiedział - Nigdzie nie pójdę, zastrzelcie mnie tutaj. Zastrzelono go na miejscu. Martwy zawisł na barierce przy schodach do swego domu. Został pochowany opodal cmentarza żydowskiego, w zbiorowej mogile razem z innymi 75 osobami, które nie chciały opuścić swego rodzinnego Knyszyna. Tego dnia byłem w domu i widziałem z odległości około 200 metrów, jak pomordowani Żydzi byli przywożeni furmankami na kirkut i składani do wspólnej mogiły.

Zbiorowa mogiła. fot. Krzysztof Bagiński